YAZI GÖNDERMEK İÇİN ANA SAYFADA "YAZI GÖNDER" BUTONUNU TIKLAMANANIZ YETERLİDİR...    







HEM NALINA HEM MIHINA...

DEVE
Yazar: METİN ATAMER | Tarih: 10/10/2020 | Saat: 23:56

DEVE

Çok sevdiğim hayvanlardan birisi de devedir. Ne kadar sakin hareket eder, sanki sarayın büyük salonunda vals edercesine yavaştır hareketleri. Genelde vahşi doğada yaşamadıkları söylenir. Birkaç türü olduğu ve bu türlerin genelde Afrika’da, Arabistan'da, Güney Asya’da, ve Orta Asya’da değişik tür develerin yaşadığı bilinir. Bir de Güney Amerika'da yaşayan Lamalar vardır ki bunlar doğada yabani olarak da yaşarlar. Devenin genelde çok özellikleri olan bir hayvan olduğunu söylerler. Hörgüçlerinde su depoladığı düşünülse de develerin hörgüçleri yağ deposudur. Uzun zaman yemeden hatta su içmeden dayanabilme kabiliyeti vardır. Develerin burun deliklerinde birkaç kat tüy bulunduğu için vücudun su kaybı ve aldığı nefesin ısısını kontrol edebilme kabiliyeti, onu çölün aşırı sıcağından korur. 

Deve gözlerinin çok güzel olduğunu söylerler. Çünkü develerin gözlerindeki birkaç kat kirpik, çöl tozundan gözlerini korur. Develer ağır yükler taşıyan hayvanlardır. Tarih boyunca hep deve kervanları ile yüzlerce kilo mal bir ülkeden diğer bir ülkeye götürülmesinde bu kervanlar kullanılmış. Hatta meşhur İPEKYOLU boyunca kervanların gün sonundaki durak yerlerine kervansaraylar inşa edilip, gece konaklamaları sağlanmıştır. Bu gün hala bu kervansarayların kalıntıları bulunmakta. Develerin yaşadıkları yerlere göre kimileri  tek hörgüçlü, kimileri ise çift hörgüçlüdür. Ancak orta Asya’daki develer daha bir tüylü ve hörgüçleri semer şeklindedir. Bu uysal hayvanlar dayanıklı olduğundan insanoğlunun asırlardır taşıma ihtiyaçlarında develeri kullanmaları yanında, etinden ve sütünden de faydalanıldığı bir gerçektir.

Devenin sütü inek sütünden daha fazla mineral ve yağ içerir. Bu nedenle deve sütü çok makbul bir süttür. Hani nasıl eşek sütü, inek sütü içemeyen insanlar tarafından kolaylıkla tüketilmektedir, deve sütü de  bazı insanlar tarafından, inek sütü yerine kullanılmaktadır.  Develer her türlü otla beslenebilme yeteneği sayesinde en sivri dikenli otları bile yeme özelliği vardır. Bu dikenler ağızlarında bir problem oluşturmaz. Bu nedenle deve için bitki olması yeterlidir. Develer bu yediklerini sindirmesi için mideleri, diğer hayvanların midelerinden değişiklik arz eder.  Devenin ayakları da ilginçtir. Sert bir dokusu ve geniş bir tabanı olduğundan çöl kumlarında ayakları aşırı ısıyı duymadan ve ağır yüküne rağmen batmadan yol alabilir. Develer yüke itiraz etmez, suyu olmasa da yürür, ot vermeseniz de yola devam eder. Su bulduğunda 60 litre kadar su içebilir. 

Develerin derisi de çok makbuldür. Birçok insanlar deve derisinden  yapılan üst giysiler ararlar. Yumuşak ve dayanıklı olan bu deri çok makbuldür. Develer her ne kadar uysal hayvanlar olsa da, kızışma dönemlerinde  çok agresif olabilirler. Hatta bazı türlerinde erkek deve ağızından içi hava dolu kırmızı bir kese sallayarak, rakip erkek develerle, bir dişi için,  kıyasıya dövüşe girer. Galip gelen deve dişi deve ile çiftleşme hakkını kazanır. Bazı yörelerde ise develeri üstlerinde sandıkları ile dövüştürürler. Yaylalarda yapılan bu güreş tipi dövüş, yöresel festivallerin bir ritüeli cinsindendir. 

Bir çok Afrika ülkelerinde ve Arabistan da deve eti satılır.  Hani lezzeti nedir deseniz, tarif etmek biraz zordur fakat, ülke insanları genelde tüketirler. 

Çocukluğumda bazı şehirlerde develeri görürdük, Aydın, Denizli yöresinde, Mersin, Adana ve Gaziantep yörelerinde bu hayvanlar yük taşırlardı. Hatta İpek Yolu olarak bilinen Gaziantep’te Sani Konukoğlu bulvarı üzerinde sembolik olarak konulan heykel deve kervanı, Gaziantep’e bir başka özellik katmaktadır. Restore edilen ve halka açılmış olan bir kervan sarayda, şehrin tarihi yapısını hatırlatan bir başka güzelliği olduğuna inanırım.  

Bu günlerde Güney Amerika da yaşayan Lamaların kanlarından temin edilen antikorların, COVİD19 hastalığı tedavisinde bir ümit olarak görülmesinin altında, inanılmaz dayanıklı olduğu mu yatmaktadır, bilinmez. Mutlaka bu hayvanların böyle virüslere karşı oluşturduğu bir savunma sistemi olduğuna inanırım.  

Deve denilince şekil itibari ile inişli çıkışlı bir yapısı olduğundan bazı deyimlere de konu olur. Deveye sormuşlar: ‘ Neden hörgücün  böyle eğri, büğrü? ‘ Deve cevap vermiş ; ‘ Nerem doğru düzgün ki ‘.  Bazen de bir ülkede bir çok konusu, ülkeyi idare edenler tarafından kötü yönetildiğinde, mesela enflasyon, işsizlik, maliye, ülke içi asayiş, fikir ve düşünce suçlusu gazetecilerin tutuklu olması, imam nikahlı çarpık bir aile felsefesi, dış ülkelerle kötüye giden ilişkiler, ve bilhassa Milli Eğitim gibi çok  önemli bir konuda 18 senede 23 defa ‘yalan, yanlış’ eğitim sistemi değiştirilmesi gibi gerçeklerin tarifinde, devenin hörgücü deyimini hatırlarım, neremiz düzgün diye bir sözüm geldi söyledim, hem nalına hem mıhına.

Metin Atamer 



[ Yorum Ekle ]    [ Yorumları Oku (0) ]    [ Yazıyı Öner ]    [ ^ Başa Dön ]    [ Yazdır ]




  • What GM's layoffs reveal about the digitalization of the auto industry
    16/12/2018
    ABD'de otomotiv endüstrisinde yaşanan işten çıkarmalar meslek insanlarından beklenen>>

  • HADİ LAN! SANA MI SORUCAM...
    30/09/2017
    Sağlık Bakanı açık oy kullandı Uyarılara sert tepki gösterdi KÜFÜR ETTİ...Anayasa >>

  • BUNU KİM KONUŞTURUYOR?
    17/07/2017
    SUÇ ÖRGÜTÜ LİDERİ OLDUĞU AÇIKÇA BİLİNEN, GAZETE HABERİNDE DAHİ ÖYLE BİLDİRİLEN BUNA KİM,>>

  • CHP'Lİ VEKİL HAKKINDA 'LAİKLİK BİLDİRİSİ' DAĞITTIĞI GEREKÇESİYLE FEZLEKE
    05/07/2017
    CHP Mersin Milletvekili Aytuğ Atıcı hakkında, geçen yıl dağıttığı "Laikliği Kazanacağız">>

  • YALLAH ARABİSTAN'A
    01/07/2017
    http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ahmet-hakan/ulkedeki-adaletsizligin-nedenini-acikliyor>>

  • AKP Yöneticisinden Kılıçdaroğlu'na Tekbirli Ölüm Tehdidi
    22.06.2017
    İzmir Karabağlar Belediyesi AKP'li meclis üyesi Emrullah Kavuz, bir video yayınlayarak,>>

  • UYUŞTURUCU SATICISI DİYE HEMEN DAMGALADILAR...
    23/06/2017
    Uyuşturucu satıcısı olduğu iddiasıyla gözaltına alınan 'Enayi' dövmeli adam konuştu. >>

  • ADANA EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ, ŞEHRİN SOKAKLARINDAKİ AKSİYONU EKRANLARA TAŞIYOR: ''MOBESE 01'' YAKINDA NETFLİX'DE...
    19/06/2017
    Aksiyon ve macera dolu sokaklarıyla ünlü Adana'da Emniyet Müdürlüğü önemli bir projeye>>

  • DİYANETTEN "Haram yolla elde edilen kazançla yapılan hac geçerli midir" SORUSUNA ŞAŞIRTAN CEVAP
    02 Haziran 2017 Cuma
    Aşağıda ayrıntılarını okuyacağınız haber benim açımdan çok aydınlatıcı oldu. Diyanet>>

Devam >>