YAZI GÖNDERMEK İÇİN ANA SAYFADA "YAZI GÖNDER" BUTONUNU TIKLAMANANIZ YETERLİDİR...    







ÖĞRENİYORUM BAZILARIN DA PAYLAŞIYORUM

COVID 19 VE SÖZLEŞMELER
Yazar: M.TURAN ÖZER | Tarih: 10/05/2020 | Saat: 14:40

Covıd 19 tüm dünyayı etkisine aldı. Bu süreç bitse ile artçı etkilerinin devam edeceği anlaşılıyor. Kişi ve kurumların taraf olduğu onlarca sözleşme bu durumdan etkilenecektir. İşte bu noktada  bireysel ve kurumlar olarak tüm toplum COVID 19 un sözleşmeleri nasıl etkileyeceği, bu etkilerin olumsuz yönleri olacak mı, bundan nasıl kurtulabiliriz?  Sorularına cevap aramaktadırlar.

Bilindiği gibi, sözleşmen kurulduğu esnada tarafların edimlerini yerine getirmeleri beklenir mevcut olan ekonomik şartların ve diğer durumların ifa zamanında değişmediği veya ona yakın olması taraflar arasında zımnen şart koşulmuş gibi kabul edilmektedir. Bu anlayış farklı adlarla anılsa da hep olmuştur. Kimi zaman  “ahde vefa”, “akde bağlılık”, kimi zaman  “emanet bilinci”  ve Roma hukukunda “pacta sund servande” olarak kabul görmüştür. Bu nedenle de taraflar arasında kurulan tüm hukuki işlemlerde her iki tarafın da edimlerini yerine getirmesi ve tarafların istediğini alması amacı vardır Ancak tarih boyunca bu ilkenin taraflardan birinin önemli ölçüde hak kaybına sebep olduğunun görülmesi üzerine sözleşmenin şartlarında, belli koşulların varlığı halinde değişiklik yapılabileceği kabul edilmiş ve SÖZLEŞMENİN UYARLANMASI kavramı oluşmuştur. Böylece aslında birbirine taban tabana zıt kavramlar olan ahde vefa ile sözleşmenin uyarlanması ilkeleri birlikte anılmaya başlanmıştır

COVID 19 Salgını Mücbir Sebep sayılır mı?

DS֒nün 11 mart 20202 tarihinde Pandemi olarak kabul ve ilan ettiği ve dünyanın birçok ülkesi ile birlikte ülkemizi de etkileyen Koronavirüsün Türkiye’de mücbir sebep oluşturabileceği açıkça ortadadır. Ancak salgınının tüm olaylara ve sözleşmelere koşulsuz uygulanacağı anlamına gelmemektedir. Konu mahkeme huzuruna geldiğinde mahkeme somut olaya göre değerlendirme yapacak ve hüküm kuracaktır.

Bu noktadan bakıldığında borçlar hukuku kapsamındaki sözleşmelerin ifa edilememesi veya ifa edilmesi taraflardan birini güçlük içine sokacaksa ve mücbir sebep koşulları var ise  ve en önemlisi bu talep iyiniyetli ve dürüstlük kurulanı aykırı değilse o durumda ;

 Taraflar kendi arasında sözleşmeyi yeni koşullara UYARLAYABİLİR,

Taraflar bunu kendi aralarında yeni koşullara göre uygun hale getiremiyorsa sözleşme HAKİM KARARI İLE UYARLANIR,

Taraflardan her biri SÖZLEŞMEDEN DÖNME talep edebilir. Bu durumda da kanundaki  seçimlik hakkında düzenlenen haklarını talep edebilir.

            Mücbir sebep iddiasında veya savunmasında olan taraf kendi tercihiyle sözleşmeden dönmek isteMEyip sözleşmenin uyarlamasını isteme hakkına sahip olacaktır.

 Bunun şartları ise,

Olayın değişen durumun taraflardan kaynaklanmaması, kontrol alanlarının dışında gerçekleşmesi,

Olayın, hukuki ilişkinin başladığı esnada taraflarca bilinmemesi ve bilinmesinin beklenmemesi ve tarafların isteği ile durdurulamaması

Olayın taraflarca alınacak tüm önlemlere rağmen önlenemez, öngörülemez ve kaçınılmaz olması

Değişen durum nedeniyle taraflardan en az biri için katlanılamaz derecede ağır sonuç doğurması,

Mücbir sebep olarak ileri sürülen olayın, tarafların kişisel durumu, işletme ve faaliyetinin dışında yabancı dış bir olay olması, 

Borçlunun borcunu ifa etmemiş ya da borcunu ifa etmiş ama şartların olağanüstü ağırlaştırılması sebebiyle bundan doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olması.

GEREKMEKTEDİR.          

Salgınla birlikte ilk konuşulan hukuki sorunlar, sözleşmeler problemler, iş hukuku kira hukuku tüketici sözleşmeleri olmuştur. Bankalardan alınan krediler ve geri ödemelerinin durdurulması gerekip gerekmediği tartışılır olmuştur. Bu süreçte Adli hizmetler durduğu için hukuki uyuşmazlıklar ortaya çıkmamaktadır ancak Haziran 2020 itibariyle birçok hukuki ihtilaf ortaya çıkacaktır.

COVID 19 salgını günlerinde ve sonrasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yaşanan bu sıkıntılı süreçten bir an önce kurtulmak ve normal yaşam düzenine kavuşmak tüm dünya insanlarının ortak dileği. Ancak bu zor süreçte de hem iş insanı, hem işçi, hem işveren, hem üretici, hem tüketici kısaca sorumlu bir yurttaş olarak hepimiz gelecek güzel günlere hazırlıklı olmalıyız. Her meslek kesiminin farklı önerileri olacaktır ancak bu çalışmayı hazırlayan olarak önemli gördüğümüz husus hukuk alanı olacaktır.

            Tarafı olduğumuz sözleşmelerimizi gözden geçirerek bu sözleşme kapsamında KORONA

VİRÜSÜ SALGINI nedeniyle edimlerimizi ifa etmekte güçlük yaşama hali ortaya çıkacak ise;  ifada aşırı güçlük olacak ise, buna nedeni olarak ta MÜCBİR SEBEP halleri var ise derhal karşı tarafı ihtar veya ihbar edeceğiz.

 İhtar veya ihbarın yapılması noter, iadeli taahhütlü mektup veya telgrafla yapılmalıdır. Kargo ile yapılan bildirimin tebligat sayılmayacağı bilinmelidir. KEP (kayıtlı elektronik posta) dışındaki e-posta ile SMS veya WhatsApp gibi uygulamalarla yapılan bildirimler ispat vasıtası olamaz. İkrar veya yan deliller ile desteklenmesi halinde ispat yeteneği kazanabilir.

Bu süreçte özellikle iş hukuku kapsamında yaşananların mutlaka tutanak ile tespit edilmesi

önemdir  Tutanaklarda yer, zaman, konunun özü, tarafların ve imzaların kim olduğu açıkça ve kısa olarak yazılmalı ve ilgiler tarafından imzalanmalıdır. İmza atmak istemeyen taraf veya ilgili kişinin imzadan imtina ettiği (kaçındığı) konusu da aynı tutanakta ayrıca imza altına alınmalıdır.

Tutanak konusu bir olayı ise olayın ne olduğu, nerede, ne zaman, nasıl  ve niçin meydana geldiği, olaya kimlerin ne şekilde dahil olduğu, özetle anılmalıdır. Gerekmedikçe kişiselleştirmeden ve yorum yapmadan hazırlanmalıdır. Olaya tanık varsa imzalatmak yararlı olacaktır. İmza atılmasa bile o esnada orada bulunduğu belirtilmelidir. Tarih ve saatin yazılması çok önemlidir.

Gerek işçi gerekse işveren yönünden olayların tutanağa bağlanması önemli bir kanıt oluşturacaktır.

Sözleşmeler ile İlgili Olası Uyuşmazlık Halleri Ve Önlem Önerileri

Sözleşmeler çoğunlukla iki tarafa borç yükleyecek şekilde düzenlenir. Bu türden sözleşmelerin her şeyden önce titizlikle incelenmesi gerekir; sözleşmenin asıl amacının ne olduğu, taraflara hangi konularda sorumluluk yüklediği gibi konular netleştirilmelidir. Korona virüsünün yarattığı salgının taraf edimlerini nasıl etkilediği belirginleştirilmeli, bu salgın olmasaydı edimin ifasında olumsuzluk olup olmadığına karar verilmelidir. “İfanın mümkün olmamasının tek nedeni bu salgın mıdır?” gibi sorular sorulmalıdır.

“Bu durum, sözleşmede hangi sorunları yaratmış hangi hususları imkansız hale getirmiştir? Bu durumun en az zararla nasıl giderileceğine ilişkin fikriniz var mıdır? Bu durum sizin için katlanılmaz mıdır? Nasıl telafi edileceğini ilişkin fikriniz var mıdır?” sorularını da sormalısınız.

Bu aşamadan sonra tespitinizin ve aldığınız kararın karşı tarafa bildirilmesi gerekecektir. Bunun yasal sonuçlar doğurması ve Karşılıklı hak kayıplarını önlemek için taraf diğer tarafı bilgilendirmek zorunludur.  Bu bilgilendirme tarafların bilgilendirmeyi ispat edecek en pratik yollardan biri de TELGRAF tır. PTT’nin verdiği bu hizmet hem ekonomik ve hem de ulaşılması en kolay yollarda biridir.

Bu noktada özellikle iş hukuku kapsamında dikkatli olunmalıdır. İş sözleşmesinin her

aşamasın da olduğu gibi bu süreçte de belge düzeninden sorumlu olan işverendir. Onun için tüm talimatların ve izinlerin mutlaka tutanağa bağlanması ve işçiden gerekli onayların alınması gerekmektedir. Ayrıca işçilerinde kanıtlamak zorunda oldukları hususların mutlaka tutanağa bağlanması ispat açısından çok önemlidir. 

Sektörel faaliyetlere göre farklı uygulamalar olabildiği için ekteki örneklerle yetinilmeyip gerekli değişiklikler, ekleme ve çıkarılmalar yapılmalıdır

a)      Bu sürecin hasar tespiti yapılmalı sonuçları rapor haline getirilmelidir.

b)    Hasar tespit raporuna göre gerekli bildirimler yapılmalıdır.

c)      Risk merkezi oluşturmak rutin raporlama yapmak ve durumu güncellemek,

d)     Ödeme ve tahsilatlar ile kredilerin yeniden yapılandırılması için projeler yapılmalı,

e)      Çalışanlar, müşteriler ve tedarikçiler ile sosyal ve Ticari ilişkileri güncellemek ve güven tazelemek

f)       Dava ve icra takipleri ile ilgili dosyaların son halinin raporunu alarak noksanlık ve yapılması gereken işlemleri planlamak

g)      Vergi müdürlüğü ve Sosyal Güvenlik Kurumu ile irtibata geçilmelidir

h)     Devlet duyuruları, mevzuatta yapılan düzenlemeler, sektörel teşvikler takip edilmedir.

i)        Ar-ge Çalışmalarına ve Gelecekle ilgili yeni projeleri geliştirmeye çaba gösterilmeli ve bütçe ayırmalıyız.

Gelecek yakın zamanda gelecek unutmayalım.

                                                                                                    Av. Turan Özer



Yazar Notu: Bu yazı başka bir yerde yayınlanmaktadır.(Tarafımdan yazılan özel hukukta mücbir sebep ve beklenmeyen hal covıd 19 yorumu isimli kitabımdan esinlenilmiş küçük bir bölümdür)

[ Yorum Ekle ]    [ Yorumları Oku (0) ]    [ Yazıyı Öner ]    [ ^ Başa Dön ]    [ Yazdır ]




  • What GM's layoffs reveal about the digitalization of the auto industry
    16/12/2018
    ABD'de otomotiv endüstrisinde yaşanan işten çıkarmalar meslek insanlarından beklenen>>

  • HADİ LAN! SANA MI SORUCAM...
    30/09/2017
    Sağlık Bakanı açık oy kullandı Uyarılara sert tepki gösterdi KÜFÜR ETTİ...Anayasa >>

  • BUNU KİM KONUŞTURUYOR?
    17/07/2017
    SUÇ ÖRGÜTÜ LİDERİ OLDUĞU AÇIKÇA BİLİNEN, GAZETE HABERİNDE DAHİ ÖYLE BİLDİRİLEN BUNA KİM,>>

  • CHP'Lİ VEKİL HAKKINDA 'LAİKLİK BİLDİRİSİ' DAĞITTIĞI GEREKÇESİYLE FEZLEKE
    05/07/2017
    CHP Mersin Milletvekili Aytuğ Atıcı hakkında, geçen yıl dağıttığı "Laikliği Kazanacağız">>

  • YALLAH ARABİSTAN'A
    01/07/2017
    http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ahmet-hakan/ulkedeki-adaletsizligin-nedenini-acikliyor>>

  • AKP Yöneticisinden Kılıçdaroğlu'na Tekbirli Ölüm Tehdidi
    22.06.2017
    İzmir Karabağlar Belediyesi AKP'li meclis üyesi Emrullah Kavuz, bir video yayınlayarak,>>

  • UYUŞTURUCU SATICISI DİYE HEMEN DAMGALADILAR...
    23/06/2017
    Uyuşturucu satıcısı olduğu iddiasıyla gözaltına alınan 'Enayi' dövmeli adam konuştu. >>

  • ADANA EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ, ŞEHRİN SOKAKLARINDAKİ AKSİYONU EKRANLARA TAŞIYOR: ''MOBESE 01'' YAKINDA NETFLİX'DE...
    19/06/2017
    Aksiyon ve macera dolu sokaklarıyla ünlü Adana'da Emniyet Müdürlüğü önemli bir projeye>>

  • DİYANETTEN "Haram yolla elde edilen kazançla yapılan hac geçerli midir" SORUSUNA ŞAŞIRTAN CEVAP
    02 Haziran 2017 Cuma
    Aşağıda ayrıntılarını okuyacağınız haber benim açımdan çok aydınlatıcı oldu. Diyanet>>

Devam >>