YAZI GÖNDERMEK İÇİN ANA SAYFADA "YAZI GÖNDER" BUTONUNU TIKLAMANANIZ YETERLİDİR...    







SALGIN BİTTİKTEN SONRA
Yazar: KORAL ÇEPNİ | Tarih: 15/04/2020 | Saat: 15:12

Koral Çepni            

                                                     SALGIN BİTTİKTEN SONRA              

             Ana senaryomuz Bayramdan sonra Haziran başıyla birlikte yaşamın normalleşmeye dönmesi için işaret verileceğidir. İşlerin rayına dönmesinin ise 4. çeyreği bulacağı düşünülmektedir. Rayına dönmek her şeyin eski düzeyinde olacağı anlamına gelmemektedir. Sadece ufkun görülmesi anlamına gelmektedir. Tam bir normale dönüş büyük bir ihtimalle 2021’in 2. yarısında olacaktır. Peki, bu” normal” nasıl bir normal olacaktır?  

             İşlerin normale dönmesi bir damlanın durgun bir suya düşmesi gibi olacaktır: merkeze en yakın çevreden başlayıp gittikçe büyüyen ve yayılan daireler halinde. Çalışmasına kesintisiz devam eden tarım, gıda, nakliye, telekomünikasyon, finans, sağlık, ulaşım, belediye hizmetleri gibi alanlar faaliyetlerini sürdüreceklerdir. Açılması en az riskli olanlar, en önemli olanlar öncelik alacaklardır. 

İlk kapananlardan bir kısmı ilk açılanlar olacaktır. Akla gelen cadde perakende, kafe, barlar, lokantalar olacaktır, ancak masalar ve müşteriler arasında gerekli sosyal mesafeyi koruyarak. Riskin azalmasıyla ertelenmiş tedavileri için sağlık kuruluşlarına gidiş artacaktır. Düğünler, nişanlar dolayısıyla altına olan talep yükselecektir. 

Paylaşım ekonomilerine olan talep azalacak, dolayısıyla araç satışları, Netflix gibi streaming servisleri, evde sinema ekipmanları, bisiklet gibi tek başına veya evde yapılacak spor malzemeleri talebi artacaktır. Tüketici alışkanlıklarında ne ölçüde bir değişiklik olacağını değerlendirmek için 2021’i beklemek gerekecektir. Kredi kartı ve internetten yapılacak alımlarda zaten uzun zamandır artan  trendin devamı gözlenecektir. 

İhracattan önce iç piyasa ve ihracatta başta en yakın komşular ön plana çıkacaktır.  Ancak yoğun işsizlik sonu artan aşırı borçlanma ve fakirlik yüksek değerli mallara olan talebi bir dönem sınırlayacaktır.  İşsizlik yeniden en azından tek haneli rakamlara inene kadar hane desteklerinin sürmesi gerekecektir. Gelir dağılımı daha da bozulacaktır. Ümit, Türkiye’nin sosyal yapısının toplumsal kargaşalıklara set çekebilmesindedir. 

Gayrı menkul talepleri artış gösterecektir. Yaz tatili, eğitimin devamına bağlı olarak yurt içinde başlayacaktır. Ancak yurt dışından bu yıl önemli sayıda turist gelmesini beklemek kanımca bir hayaldir. Sinemalar, tiyatrolar gibi en sıkıntılı sektörlerden birisi de bu yıl turizm olacaktır. Kapasitenin kaybolmaması için desteklenmesi önemlidir. 

İstanbul gibi büyük metropollerde salgının yaygın olması kırsala dönüş trendini kuvvetlendirebilir. Böylelikle büyük sanayi merkezlerinde azalan işgücünün yerini bir yere kadar daha fazla robotlar ve yapay zeka alabilir. Evden çalışmanın faziletlerini ve ofis ihtiyacının gerekliliğini her kurum bir kere daha değerlendirecektir. Son zamanlarda gündeme gelen şirketlerin sadece hissedarlara değil tüm topluma karşı sorumluluğu olduğu yaklaşımları düşen karlılık sonucu tersine dönüp tekrar kar maksimize hedeflerine dönüşebilir. Dünyanın radikal bir şekilde değişmesini bekleyenler yanılacak, olacak bir değişim varsa, adım adım olacaktır.

             Salgın küreselleşmeyi olumsuz etkileyecektir. Duruş beklenmemelidir, ancak her ülke bir kere daha stratejik sektörler değerlendirmesi yapacaktır. Burada gıda ve sağlık ürünleri öncelikle ülke içindeki imkanlarla karşılanmaya çalışılacaktır. Tarım uzun vadede cazip bir sektör olma şansını yakalayacaktır. 

Tedarikte ülke veya şirket olarak tek merkeze (Çin’e, Rusya’ya) bağlanmanın riskleri yeniden değerlendirilecek, alternatif tedarik kanalları oluşturulacaktır. Türkiye’nin jeopolitik sorunları baş ağrıtmaya, ekonomi üzerinde olumsuz baskılar oluşturmaya yeniden başlayacaktır. İçe dönme dünya ticaretinin büyümesini sınırlayıp, bizim gibi ihracat ile büyümeyi planlayan ekonomilerin işlerini zorlaştıracaktır. Salgından ilk çıkan ülkelerin iç talepleri ithal ürünlere daha hızlı artacak, bu da Türkiye gibi ülkelerde yükselen cari açıklara neden olabilecektir. 

En büyük ihracat pazarımız AB’de bireylerin ve şirketlerin aşırı devlet destekleriyle nispeten salgından daha az bir zararla çıkması beklenirken, ekonominin tekrar çıkışa geçmesi de daha uzun bir süre alabilir. Devlet destekleriyle ilgili AB’de yaşanan anlaşmazlıklar ne ölçüde Birliğin işlemesini olumsuz etkileyeceği de ayrı bir değerlendirilmesi gereken konudur. En büyük pazarı çalkantıda olan ve cari açığı artan bir Türkiye’de TL’nin değer kaybının devamını beklemek makuldür. 

Küresel ekonomik büyümenin başlamasıyla birlikte petrol fiyatlarının bu günkü düşük seviyelerinde kalacağını kimse beklememelidir. Artacak petrol fiyatları, ihracat-ithalat kısıtlamalarıyla artacak gıda fiyatları, TCMB’nın piyasaya para pompalaması, kredi musluklarının sonuna kadar açılması ve özellikle 4.çeyrek 2020’den itibaren talebin toparlanmasıyla enflasyon çıkışa geçecektir. 2021’de yeniden çift hanelerde yüksek enflasyon görmemiz sürpriz olmamalıdır. Artan bütçe açıklarını normalleştirmek amacıyla arttırılacak vergiler enflasyonu körükleyecek ayrı bir faktör olacaktır. 

Kriz esnasında devletin ekonomideki artan varlığı büyük bir ihtimalle krizden sonra da en azından bir dönem devam edecektir. Sağlık, telekomünikasyon, finansal kuruluşlar, kimya gibi stratejik olarak adlandırılan sektörlerde daha fazla devlet etkinliği görmek şaşırtıcı olmamalıdır. Likidite sıkıntısına düşen şirketlerin işsizliğin daha da artmasını sınırlamak amacıyla devletleştirilmesi veya devletin hisse alımı yoluyla ayakta tutması beklentiler dahilindedir. Yatırımlar 2021’e kalacaktır. Onca tantanayla kurulan Türk Varlık Fonunun ise bu dönemde hiçbir etkinliğinin en azından şimdilik olmadığı gözlenmektedir.

15 Nisan 2020  



[ Yorum Ekle ]    [ Yorumları Oku (1) ]    [ Yazıyı Öner ]    [ ^ Başa Dön ]    [ Yazdır ]




  • What GM's layoffs reveal about the digitalization of the auto industry
    16/12/2018
    ABD'de otomotiv endüstrisinde yaşanan işten çıkarmalar meslek insanlarından beklenen>>

  • HADİ LAN! SANA MI SORUCAM...
    30/09/2017
    Sağlık Bakanı açık oy kullandı Uyarılara sert tepki gösterdi KÜFÜR ETTİ...Anayasa >>

  • BUNU KİM KONUŞTURUYOR?
    17/07/2017
    SUÇ ÖRGÜTÜ LİDERİ OLDUĞU AÇIKÇA BİLİNEN, GAZETE HABERİNDE DAHİ ÖYLE BİLDİRİLEN BUNA KİM,>>

  • CHP'Lİ VEKİL HAKKINDA 'LAİKLİK BİLDİRİSİ' DAĞITTIĞI GEREKÇESİYLE FEZLEKE
    05/07/2017
    CHP Mersin Milletvekili Aytuğ Atıcı hakkında, geçen yıl dağıttığı "Laikliği Kazanacağız">>

  • YALLAH ARABİSTAN'A
    01/07/2017
    http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ahmet-hakan/ulkedeki-adaletsizligin-nedenini-acikliyor>>

  • AKP Yöneticisinden Kılıçdaroğlu'na Tekbirli Ölüm Tehdidi
    22.06.2017
    İzmir Karabağlar Belediyesi AKP'li meclis üyesi Emrullah Kavuz, bir video yayınlayarak,>>

  • UYUŞTURUCU SATICISI DİYE HEMEN DAMGALADILAR...
    23/06/2017
    Uyuşturucu satıcısı olduğu iddiasıyla gözaltına alınan 'Enayi' dövmeli adam konuştu. >>

  • ADANA EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ, ŞEHRİN SOKAKLARINDAKİ AKSİYONU EKRANLARA TAŞIYOR: ''MOBESE 01'' YAKINDA NETFLİX'DE...
    19/06/2017
    Aksiyon ve macera dolu sokaklarıyla ünlü Adana'da Emniyet Müdürlüğü önemli bir projeye>>

  • DİYANETTEN "Haram yolla elde edilen kazançla yapılan hac geçerli midir" SORUSUNA ŞAŞIRTAN CEVAP
    02 Haziran 2017 Cuma
    Aşağıda ayrıntılarını okuyacağınız haber benim açımdan çok aydınlatıcı oldu. Diyanet>>

Devam >>