YAZI GÖNDERMEK İÇİN ANA SAYFADA "YAZI GÖNDER" BUTONUNU TIKLAMANANIZ YETERLİDİR...    







HEM NALINA HEM MIHINA...

BİR ÖZLEMİM VAR
Yazar: METİN ATAMER | Tarih: 03/01/2020 | Saat: 18:12

İnsan tarihinin hangi döneminde tabiplik ortaya çıktığını insanoğlunun bildiğini düşünmüyorum. Ancak Anadolu’yu Selçuklu’ların istila etmesinden daha evvel yaşayan insanlar bir çok konuda olduğu gibi sağlık konusunda çalıştığına inanırım. Hitit tabletlerinde çivi yazısı ile genelde tabiplikle ilgili belgeden ziyade ticaret ile ilgili mektuplar günümüze kadar gelmiştir. Ancak bazı geleneklerimizde görmekteyiz. Hangi bir otun kaynatılıp içildiğinde, hangi ağrıya iyi geldiği, kulaktan dolma söylemlerle günümüze kadar geldiğine inanırım. Mide bulantısına nane limon kaynatılmasının iyi gelmesi gibi , limon suyu ile bir kaşık kahvenin yutulması, mide bulantısına iyi geldiği duyumları, bu güne kadar ulaşmıştır. Hatta ılık suya bal karıştırılıp içilmesinin kabızlığa iyi gelmesi gibi , soğuk suya bal karıştırılıp içilmesinin ishali durdurduğu bilinmektedir. Bu bilgiler günümüze her hangi bir yazı ile ulaşmamıştır. Ama vardır.

Orta Asya’da Çinlilerin tabiplikle ilgili yaptıkları çalışmaların kayıtlı olduğunu bilmemekle birlikte, Selçuklulardan evvel Gazneliler zamanında Orta Asya’da GAZNE de kurulan tıp medresesinin kalıntıları, günümüze kadar ulaşmamıştır.  Selçuklu Devletinde 1063 senelerinde Selçuklu Hastanesi ve Tıp Medresesi Nişabur kentinde kurulduğunu bilmekteyiz. Selçuklu istilası ile birlikte hekimliğin Anadolu’ya taşındığı bir gerçektir. 1055 den itibaren Selçuklular tarafından Bağdat, Şiraz, Berdesir, Kaşan, Ebher, Zencan, Harran, ve Mardin de Bimaristan kurulduğunu da bilmekteyiz. Ancak bu tedavi hastaneleri günümüze kadar ulaşmamıştır. Selçukluların kurdukları Şifahanelerden günümüze kadar ulaşan eserler Şam daki Nureddin Hastanesi 1154, Kayseri deki Gevher Nesibe Daruş-şifası 1206 , Gıyaseddin Keyhusrev Tıp Medresesi 1206 da inşa edilmiştir. Sivas taki Keykavus Daruşşifası 1217, Divriği deki  Turan Melik hastanesi 1228, Tokat taki Gök Medrese yani Pervane Bey Darüşşifası 1275 ve Çankırı da Atabey Ferruh hastanesi 1235, kurulup günümüze kadar gelen yapılardır.

Selçuklular şifahanelerini Anadolu’nun her yanına, mümkün olduğu kadar, yaymaya çalıştığını görmekteyiz. Bilhassa Gevher Nesibe Sultanın ince hastalığa yakalanması, Anadolu’ya 50 sene içinde yaygın sağlık hizmet verilmesini, kısıtlı imkanlarla, yaymaya çalışmaları, takdire şayandır. Yapılan Şifahaneler tabip yetişmesine vesile olduğundan ilerleyen tarihlerde daha fazla Şifahaneler kurulmuş olduğunu görmekteyiz. Konya’daki Tıp medreseleri, diğer şehirlerden daha fazla olması doğaldır, ancak Anadolu’daki her şehirde bir şifahane bulunması çok önemlidir. Şifahane içinde sadece bir sağlık konusu değil, birçok sağlık konusunun işlendiğini görmekteyiz. Hatta Selçuklu döneminde Anadolu’da akıl hastalarının tedavi edildiği hastaneler bir çok şehirde yapılmıştır. Erzurum yakınlarında bulunan Deli Baba köyündeki tekke, akıl hastalarına tedavi uygulayan kurumlardan biri olarak hizmet vermiştir. İspanyol seyyah Klavijo ‘nun seyahatnamesinde konu şöyle tarif edilir:  ‘’Deli Baba köyünde, akıl hastalarının tedavisiyle meşgul olan, dervişler yaşıyor ve buraya getirilen hastalar onların telkinleriyle ve meşguliyet tedavileriyle şifa buluyorlardı.’’ denilmekte. Kimi yerde bu tekkelerde bilhassa ney ile icra edilen müzik, tedavideki bir başka yöntem olarak kullanılmıştır. Selçuklu hükümdarları sefere çıktıklarında seyyar hastanelerini kimi yerde 20 deve yükü, kimi yerde 100 deve yükü Bimâristanı beraberlerinde götürdükleri kayıtlardadır. Bimâristan aslında Tımarhane veya hastane olarak algılanır.

Selçuklularda 4 değişik Bimâristan bulunmaktaydı. Kervansaray Bimâristanları Anadoluda 4 bir tarafa yayılan ticaret kervanlarının akşamları yerleştikleri mekanlar olarak bilinen Kervansaraylarda, tüccarlara hizmet vermesi için geliştirilen Bimâristanlardır. Hem yolcular, hem de kervan hayvanları bu hizmetten yararlanırdı.

Birde Saray Bimâristanları hizmet verirdi. Bunlar saray Bimâristanın güney yanında camisi bulunan, medresesi olan, Hankah yani dergah, hamam ve Ribattan oluşan yani kervansaraydan oluşan bir kompleksi barındırır. Selçuklu döneminde bunlar genelde büyük şehirlerin yakınında oluşturulurdu.

Halk sağlığı için oluşturulan hastane niteliğinde çalışan Bimâristan lar bulunurdu ki, bu birimlerin medresesi de vardı.

Bakınız, tıp bu güne gelirken bir çok evre geçirmiştir. Tarih içinde Selçuklu döneminde Anadolu, sağlık açısından, belki en verimli çağı yaşamıştır. Sağlık hizmeti Anadolu’nun en ücra köyüne kadar götürülmüş olduğunu görmekteyiz. Günümüz Türkiye’sinde ise varsa yoksa Istanbul a yapılan yatırım, birazda  Anadolu’ya da yönelse, o günleri , eski günleri özlemesek diye bir sözüm geldi söyledim hem nalına hem mıhına.

Metin Atamer



[ Yorum Ekle ]    [ Yorumları Oku (0) ]    [ Yazıyı Öner ]    [ ^ Başa Dön ]    [ Yazdır ]




  • What GM's layoffs reveal about the digitalization of the auto industry
    16/12/2018
    ABD'de otomotiv endüstrisinde yaşanan işten çıkarmalar meslek insanlarından beklenen>>

  • HADİ LAN! SANA MI SORUCAM...
    30/09/2017
    Sağlık Bakanı açık oy kullandı Uyarılara sert tepki gösterdi KÜFÜR ETTİ...Anayasa >>

  • BUNU KİM KONUŞTURUYOR?
    17/07/2017
    SUÇ ÖRGÜTÜ LİDERİ OLDUĞU AÇIKÇA BİLİNEN, GAZETE HABERİNDE DAHİ ÖYLE BİLDİRİLEN BUNA KİM,>>

  • CHP'Lİ VEKİL HAKKINDA 'LAİKLİK BİLDİRİSİ' DAĞITTIĞI GEREKÇESİYLE FEZLEKE
    05/07/2017
    CHP Mersin Milletvekili Aytuğ Atıcı hakkında, geçen yıl dağıttığı "Laikliği Kazanacağız">>

  • YALLAH ARABİSTAN'A
    01/07/2017
    http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ahmet-hakan/ulkedeki-adaletsizligin-nedenini-acikliyor>>

  • AKP Yöneticisinden Kılıçdaroğlu'na Tekbirli Ölüm Tehdidi
    22.06.2017
    İzmir Karabağlar Belediyesi AKP'li meclis üyesi Emrullah Kavuz, bir video yayınlayarak,>>

  • UYUŞTURUCU SATICISI DİYE HEMEN DAMGALADILAR...
    23/06/2017
    Uyuşturucu satıcısı olduğu iddiasıyla gözaltına alınan 'Enayi' dövmeli adam konuştu. >>

  • ADANA EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ, ŞEHRİN SOKAKLARINDAKİ AKSİYONU EKRANLARA TAŞIYOR: ''MOBESE 01'' YAKINDA NETFLİX'DE...
    19/06/2017
    Aksiyon ve macera dolu sokaklarıyla ünlü Adana'da Emniyet Müdürlüğü önemli bir projeye>>

  • DİYANETTEN "Haram yolla elde edilen kazançla yapılan hac geçerli midir" SORUSUNA ŞAŞIRTAN CEVAP
    02 Haziran 2017 Cuma
    Aşağıda ayrıntılarını okuyacağınız haber benim açımdan çok aydınlatıcı oldu. Diyanet>>

Devam >>