YAZI GÖNDERMEK İÇİN ANA SAYFADA "YAZI GÖNDER" BUTONUNU TIKLAMANANIZ YETERLİDİR...    







YOL AYRIMI
Yazar: KORAL ÇEPNİ | Tarih: 10/02/2019 | Saat: 13:44

Koral Çepni

                                                              YOL AYRIMI         

             Herkes seçimlerden sonra ekonomide bir şeylerin olmasını bekliyor. Piyasalarda, dost sohbetlerinde konuşulan beklentiler IMF’ye gitmekten her şeyin aynen devam etmesine kadar uzanıyor. Kanımca seçimlerden sonra uygulanabilecek iki farklı yol var. Bir tanesinin diğerine tercih edilmesi gibi bir öneride bulunmadan bu iki farklı yol spekülasyonumu kısaca paylaşmak istiyorum. 

             Birinci yol önemli ölçüde dış kaynak sağlayarak ekonominin içinde bulunduğu küçülme sürecinden hızla çıkılmasının gerçekleşmesidir. Kaynak çeşitli yerlerden sağlanabilir, örneğin IMF(her ne kadar ısrarla ret edilse de), Katar, Çin, Rusya, AB, ABD hepsi veya biri veya birkaçı gibi. Sorunları çözecek olan rakam büyük bir ihtimalle 40-60 Milyar USD arasındadır. Bu ölçekte bir dış kaynağın bulunması halinde her şeyden evvel bankaların bünyesinde bulunan tahsil edilemeyen krediler rehabilite edilebilir, hatta zaman zaman sözü edilen bir “kötü banka-bad bank” bile kurulup, tahsil edilemeyen alacaklar buraya aktarılıp, bankaların sermayeleri gerekirse devlet kaynaklarıyla güçlendirilip daha sağlıklı bir piyasaya yeni krediler açılmasına, dolayısıyla tekrar hızlı bir ekonomik büyümeye olanak sağlanabilir. Dış borçlar rahatlıkla çevrilir, gerekirse yapılandırılarak uzun vadeye yayılır. Yaşama şansı olup ekonomiye uzun vadede katkı verebilecek şirketler kurtulabilir, kötülerin batmasına yol verilebilir. Bu şekilde piyasaya güven gelir, piyasa canlanır, gerekli likidite enjekte edilmiş olur. Ekonominin tekrar büyüme döngüsüne geçmesi TL’ye değer kazandırır(ancak bu değer kazanma 2003-20010 dönemindeki yerel reel sektörün rekabet gücünü sıfırlama noktasına gelmemeli), enflasyonun indirilmesine ve işsizliğin düşmesine katkı verir. Tarımın ve inşaatın yeniden yapılandırılması için alan açılır. IMF gibi kuruluşlar fazladan kaynak yaratmak amacıyla servet vergisi veya benzeri ek vergiler konmasını talep edebilirler. Dışardan sağlanan her kaynağın elbette ülkenin jeopolitik hareket serbestisini kısıtlayacak beklentiler içinde olması da doğaldır.

             İkinci yol ise enflasyon yaratılmasından geçer. Bütçe açığının GSYH’nın her %1’i kadar artırılması kabaca 40-45 Milyar TL kadar bir ek kaynak yaratır. Dolayısıyla 2-3 yıl boyunca GSYH’nın %4’ü kadar bir bütçe açığı sonucu yaratılacak olan enflasyon yurt içinde bugün ihtiyaç duyulan likiditeyi sağlar. Piyasalar canlanır, enflasyon sonunda tahsil edilemeyen alacaklar nominal olarak aynı kalsalar bile reel olarak değerlerini yitirecekler ve daha kolay yönetilebilir hale geleceklerdir. Firma kurtarmak kolaylaşacaktır. Tarıma, emeklilere, çalışanlara, şirketlere verilen destekler artacaktır. Özellikle tarıma verilecek ek sübvansiyonlarla üretim artışı sağlanabilecek, bu da gıda enflasyonunun sınırlandırılmasına katkı verecektir. Eşel mobil sistemiyle artacak enflasyonun sabit gelirlilerin hayatlarını daha da zorlaştırmasına imkan verdirilmez. Bu yöntemle tahsili geciken alacaklarda yapılandırılma gerçekleştirilmez, bireylerin ve şirketlerin başlarının çaresine bakmaları salık verilir. Vergilendirmede önemli değişiklikler yapılmaz. Yatırımlarda, dolayısıyla işsizlikte önemli bir düşüş görülmez, ekonomik büyüme sınırlı kalır. Enflasyonist yöntemde dar boğaz dövizdedir. Yaratılan kaynak yerli para cinsinden olduğu için dış borçların çevrilmesinde, yeni kredi alımında sıkıntılar oluşabilir. Enflasyon yoluyla canlanan iç talebin yönetilemez bir cari açığa yol açmamasına dikkat edilmesi gerekir. Faizlerin yüksek kalması da büyümeyi olumsuz etkileyebilir. TL’nin değeri zaman zaman önemli değişkenlikler gösterebilir. Ancak enflasyon ve eşel mobil sistemi insanlarda bir “param var” algısı yaratacağı için piyasalarda önemli sorunlar yaşanmaz, oluşan sorunlar ise geçici bir karaktere bürünür. Halk zaten son birkaç yıldır ama daha önemlisi 2000’li yılların öncesinden gelen bir alışkanlıkla yeni duruma kolay adapte olur. Bir sonraki seçimlere de daha 4 yıl olduğu için karar vericiler üzerlerinde bir baskı hissetmezler. Ayrıca bir dış kredi konu olmadığı için jeopolitik konularda ülke karar almada kendini daha serbest hissedecektir.

             Şurada en geç 3-5 ay sonra ekonomik karar vericilerin nasıl bir yol izleyecekleri ortaya çıkacaktır. Biraz daha sabredelim, ancak her ne olursa olsun tedbirimizi de alalım.

10 Şubat 2019        



[ Yorum Ekle ]    [ Yorumları Oku (2) ]    [ Yazıyı Öner ]    [ ^ Başa Dön ]    [ Yazdır ]




  • What GM's layoffs reveal about the digitalization of the auto industry
    16/12/2018
    ABD'de otomotiv endüstrisinde yaşanan işten çıkarmalar meslek insanlarından beklenen>>

  • HADİ LAN! SANA MI SORUCAM...
    30/09/2017
    Sağlık Bakanı açık oy kullandı Uyarılara sert tepki gösterdi KÜFÜR ETTİ...Anayasa >>

  • BUNU KİM KONUŞTURUYOR?
    17/07/2017
    SUÇ ÖRGÜTÜ LİDERİ OLDUĞU AÇIKÇA BİLİNEN, GAZETE HABERİNDE DAHİ ÖYLE BİLDİRİLEN BUNA KİM,>>

  • CHP'Lİ VEKİL HAKKINDA 'LAİKLİK BİLDİRİSİ' DAĞITTIĞI GEREKÇESİYLE FEZLEKE
    05/07/2017
    CHP Mersin Milletvekili Aytuğ Atıcı hakkında, geçen yıl dağıttığı "Laikliği Kazanacağız">>

  • YALLAH ARABİSTAN'A
    01/07/2017
    http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ahmet-hakan/ulkedeki-adaletsizligin-nedenini-acikliyor>>

  • AKP Yöneticisinden Kılıçdaroğlu'na Tekbirli Ölüm Tehdidi
    22.06.2017
    İzmir Karabağlar Belediyesi AKP'li meclis üyesi Emrullah Kavuz, bir video yayınlayarak,>>

  • UYUŞTURUCU SATICISI DİYE HEMEN DAMGALADILAR...
    23/06/2017
    Uyuşturucu satıcısı olduğu iddiasıyla gözaltına alınan 'Enayi' dövmeli adam konuştu. >>

  • ADANA EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ, ŞEHRİN SOKAKLARINDAKİ AKSİYONU EKRANLARA TAŞIYOR: ''MOBESE 01'' YAKINDA NETFLİX'DE...
    19/06/2017
    Aksiyon ve macera dolu sokaklarıyla ünlü Adana'da Emniyet Müdürlüğü önemli bir projeye>>

  • DİYANETTEN "Haram yolla elde edilen kazançla yapılan hac geçerli midir" SORUSUNA ŞAŞIRTAN CEVAP
    02 Haziran 2017 Cuma
    Aşağıda ayrıntılarını okuyacağınız haber benim açımdan çok aydınlatıcı oldu. Diyanet>>

Devam >>