YAZI GÖNDERMEK İÇİN ANA SAYFADA "YAZI GÖNDER" BUTONUNU TIKLAMANANIZ YETERLİDİR...    







EGE CANSEN, "YENİ HAVALİMANI VE ENFLASYON"
Yazar: ADANA FİKİR PLATFORMU | Tarih: 08/02/2019 | Saat: 10:12

Ekonomide ilk duyulan ama bilincine en son varılan ilişkilerin başında “Her şey, her şeye tesir eder” ilkesi gelir. Bu kavramla tanışmam 1957'de ODTÜ'de aldığım ilk iktisat dersinde oldu. Hocamız “Domates fiyatı ile kamyon lastiği fiyatı arasındaki ilişkiyi açıklayın” diye sınav verince uyanmıştık. Aslında bu “her şeyin her şeyi etkilemesi” iktisada mahsus bir tespit değildir. 18. yüzyılda bu konu tartışılmıştır.

Çinlilerin, binlerce yıl önce bunu irdeledikleri biliniyor. Meteoroloji uzmanı matematikçi E. Lozenz (1917-2008) 1963 yılında yazdığı bir makalede bu ilişkiye “Kelebek Etkisi” (Butterfly Effect) demiştir. Lorenz'e göre, çok düşük bir ihtimalle dahi olsa “Brezilya'da Amazon ormanlarında bir kelebeğin kanat çırpması, Texas'ta bir hortuma sebep olabilirdi.” Şimdi, fiyatların neden arttığını merak edenlerin şu soruya yanıt aramalarının tam zamanıdır. 8 milyar Euro dış borç alarak İstanbul'a yeni bir havalimanını inşa etmek ve en az bu kadar değerli Atatürk Havalimanı'nı hurdaya çıkartmak, fiyatları nasıl etkiler?

ENFLASYONUN VERGİSİ

Enflasyon, fiyatlar genel seviyesinin artması ve artmaya devam etmesidir. Hayat pahalılığı ise aile gelirlerinin, enflasyon kadar artmaması yani ailelerin “reel gelirlerinin” düşmesidir. Reel gelirin düşmesi, satın alınan mal miktarının azalmasına, o da milli gelirin düşmesine sebep olabilir. Ailelerin reel gelirleri düşerken kamu harcamaları artıyorsa (ki 2018'de başlayan ve bu yıl devam eden durum aynen budur) aileler “Daha fazla vergi ödüyor” demektir. İşte bu verginin adı “enflasyon vergisi”dir. Bu vergi, dolaylı olarak market fiyatlarına gömdürüldüğü için vatandaş farkında olmadan devlete vergi vermekte. Hazine'ye devredilen Merkez Bankası'nın döviz pozisyon kârı işte bu vergidir. Hasılat garantili iş yapan yükleniciler “geliri-giderini karşılamayan” hastane, köprü, tünel, yol ve havalimanları yaptıkça üstelik devlet kışlık-yazlık saraylar inşa ettirdikçe “enflasyon vergisi” düşmez. AKP bu yatırımları savunurken, “Devletten tek kuruş çıkmayacak” demişti çünkü para “halkın cebinden çıkacaktı” zaten.

FRIEDMAN VE ENFLASYON

Enflasyon konusunda en büyük otorite şüphe yok ki Şikagolu Milton Friedman'dır (1912-2006. Nobel 1976) Onun “Enflasyon, her zaman ve her yerde parasal bir olaydır” önermesinde hikmet vardır. Ama bu “Kamu bol para harcasa da merkez bankası alacağı önlemlerle enflasyonu önler” demek değildir.

Enflasyon olgusu, Newton'un “Duran bir cisim, dışarıdan bir etki olmadan harekete geçemez veya hareket eden cisim dışarıdan bir etki olmadan duramaz” diyen hareket kanununa da tabidir. Türkiye'de enflasyon harekete geçerek bir atalet momenti kazanmıştır. Bu momenti yenmek için dışsal bir etkiye ihtiyaç vardır. 2000 yılı başında IMF Başekonomisti Stanley Fisher tarafından Türkiye'de uygulatılan “kur çıpası” bu momenti yenmek için düşünülmüştü. IMF, bu çıpayı tutturmak için döviz verdi. Konjonktür de yardım etti. Türkiye uzun süre nispeten düşük enflasyonla yaşadı. Ama anormal dış borç biriktirdi. IMF ile anlaşma söz konusu olmadığına göre “yeni çıpa” enflasyon vergisi olacak gibi duruyor.

Son söz: Devlet fiilen harcamışsa, halk da bunu fiilen ödeyecektir.


EGE CANSEN, 7 Şubat 2019

https://www.sozcu.com.tr/2019/yazarlar/ege-cansen/yeni-havalimani-ve-enflasyon-3427050/



[ Yorum Ekle ]    [ Yorumları Oku (0) ]    [ Yazıyı Öner ]    [ ^ Başa Dön ]    [ Yazdır ]




  • What GM's layoffs reveal about the digitalization of the auto industry
    16/12/2018
    ABD'de otomotiv endüstrisinde yaşanan işten çıkarmalar meslek insanlarından beklenen>>

  • HADİ LAN! SANA MI SORUCAM...
    30/09/2017
    Sağlık Bakanı açık oy kullandı Uyarılara sert tepki gösterdi KÜFÜR ETTİ...Anayasa >>

  • BUNU KİM KONUŞTURUYOR?
    17/07/2017
    SUÇ ÖRGÜTÜ LİDERİ OLDUĞU AÇIKÇA BİLİNEN, GAZETE HABERİNDE DAHİ ÖYLE BİLDİRİLEN BUNA KİM,>>

  • CHP'Lİ VEKİL HAKKINDA 'LAİKLİK BİLDİRİSİ' DAĞITTIĞI GEREKÇESİYLE FEZLEKE
    05/07/2017
    CHP Mersin Milletvekili Aytuğ Atıcı hakkında, geçen yıl dağıttığı "Laikliği Kazanacağız">>

  • YALLAH ARABİSTAN'A
    01/07/2017
    http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ahmet-hakan/ulkedeki-adaletsizligin-nedenini-acikliyor>>

  • AKP Yöneticisinden Kılıçdaroğlu'na Tekbirli Ölüm Tehdidi
    22.06.2017
    İzmir Karabağlar Belediyesi AKP'li meclis üyesi Emrullah Kavuz, bir video yayınlayarak,>>

  • UYUŞTURUCU SATICISI DİYE HEMEN DAMGALADILAR...
    23/06/2017
    Uyuşturucu satıcısı olduğu iddiasıyla gözaltına alınan 'Enayi' dövmeli adam konuştu. >>

  • ADANA EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ, ŞEHRİN SOKAKLARINDAKİ AKSİYONU EKRANLARA TAŞIYOR: ''MOBESE 01'' YAKINDA NETFLİX'DE...
    19/06/2017
    Aksiyon ve macera dolu sokaklarıyla ünlü Adana'da Emniyet Müdürlüğü önemli bir projeye>>

  • DİYANETTEN "Haram yolla elde edilen kazançla yapılan hac geçerli midir" SORUSUNA ŞAŞIRTAN CEVAP
    02 Haziran 2017 Cuma
    Aşağıda ayrıntılarını okuyacağınız haber benim açımdan çok aydınlatıcı oldu. Diyanet>>

Devam >>