YAZI GÖNDERMEK İÇİN ANA SAYFADA "YAZI GÖNDER" BUTONUNU TIKLAMANANIZ YETERLİDİR...    







PROJE BAZLI TEŞVİK SİSTEMİ ÜZERİNDE YORUMLAR
Yazar: KORAL ÇEPNİ | Tarih: 10/04/2018 | Saat: 21:23

Koral Çepni

                        PROJE BAZLI TEŞVİK SİSTEMİ ÜZERİNDE YORUMLAR

             En azından bir kısmımızın heyecanla izlediği üzere yeni bir teşvik paketi açıklandı. Başka türlü yatırım yapamayan bir ekonomide kurumların yeni bir risk alması için ekonomik karar vericilerin ciddi bir emek vermesi gerekmiş görünüyor. Teşvik kapsamına giren yatırımların 134 milyar TL olduğu, cari açığa toplamda 19 milyar USD olumlu katkıda bulunacağı ve doğrudan 34.000, dolaylı 134.000 kişiye istihdam sağlayacağı açıklandı.

             Açıklanan pakette ilk belirsizlik bu olumlu etkilerin ne zaman devreye girip, ekonomide beklenen etkileri gerçekleştireceği idi. Kimi yatırımların ölçeğine ve özelliğine bakılırsa(örneğin petro-kimya yatırımları) 3 ile 5 yıldan önce olumlu bir dokunuşta bulunmaları beklenmemelidir.

             Devlet bu teşviklerde önemli ölçüde gelirden -vaz geçtiği vergiler ve verdiği destekler üzerinden- feragat etmektedir. Bu feragatin ilk başta elbette devlet bütçesi üzerinde olumsuz bir etkisi olacaktır. Yatırımlar devreye girip, her şey beklendiği gibi gider ve yatırımlar önemli ölçüde değer yaratmayı başarırlarsa, bu fedakarlık fazlasıyla geri dönebilir. Ancak ilk başta bütçe ve finans piyasaları üzerinde artan borçlanma ihtiyacı(ek vergiler gelmezse, o da tüketimi düşürecek, enflasyonu arttıracaktır) ve daha yüksek faizlerle ne ölçüde olumsuz etkide bulunabileceğini de değerlendirmek gerekir.

             Cari açığı azaltıcı etkilerine gelince; yatırımlar için gerekli bir dizi makine ve aksam mutlaka yurt dışından ithal edilecektir. Ayrıca ham maddesi ülkemizde bulunmayan veya yeterli miktar ve kalitede bulunmayan yatırımlarda ham madde yurt dışından sağlanacaktır. Dolayısıyla cari açığa yapacağı etki hesaplanırken bu ek ithalatlar göz önüne alındı mı merak ediyorum. Yoksa sadece işletmeler tam kapasite devreye girdikten sonra gerçekleşmesi hedeflenen ithal ikamesi iç piyasa satışları ve ek ihracat mı göz önüne alındı?

             Doğrudan ve dolaylı istihdam artışı ise yatırımlar devreye girdikten sonra işletmelerin hangi kapasiteyle çalışacağına, ham ve yardımcı maddelerini hangi pazardan karşılayacağına bağlıdır. Eğer iç piyasadan tedarik daha pahalıya gelirse, hemen hepsi özel sektör kuruluşları olan bu şirketler elbette sermaye sahiplerinin karlarını maksimize etmek amacıyla nereden ucuza bulurlarsa oradan tedariklerini yapacaklardır. Dolayısıyla paylaşılan özellikle dolaylı istihdam sayıları ancak bir iyi niyet ifadesi olabilir. Ülkede yaratılacak katma değer ve özellikle ithal hammaddeye bağlı yatırımlarda, yatırımın küresel rekabet şansı doğru irdelenmelidir. Örneğin topraklarında doğal gaz ve petrol çıkan şirketler petro-kimya yatırımlarında her zaman daha rekabetçi olacaklardır.

             Burada akla takılan bir başka konuda bir başka şirket gelip, benzer büyük ölçekte bir yatırım yapmak isterse benzer teşviklerin verilip verilmeyeceğidir. Verilmediği takdirde rekabet zedelenmiş, yeni monopoller yaratma ihtimali oluşmuş olmayacak mıdır? Bir an için bilinçli olarak monopoller yaratılacak diyelim, gerçekten doğru sektörler seçildi mi?

             Gittikçe artan korumacılık eğilimlerinin ışığında belli sektörlerde belli şirketlere verilen bu teşviklerin ihracat pazarlarında nasıl bir korumacılık reaksiyonuyla karşılaşacağı da belirsizdir. Acaba ithalatçı ülkeler Türkiye’nin teşvik vererek haksız rekabet yarattığını düşünüp, ithalatta anti-damping ve diğer telafi edici vergilerin alınması için girişimde bulunacaklar mıdır? Böyle bir gelişme öngörülen ihracatı ne ölçüde olumsuz etkileyecektir?

             İçlerinde teknik açıdan çok sofistike yatırımlar olan teşvik listesinde know-how’ın yurt dışından alınması büyük ihtimaldir. Acaba teknolojinin sahibi olan şirketler hakikaten bizlere en son teknolojiyi verip, bu teknolojiyi güncelleme yükümlülüğünü üstlenecekler ve bu yükümlülüğü ileride yerine getirecek durumda olacaklar mıdır? Örneğin polyester teknolojisinde bir zamanların en gelişmiş teknoloji şirketi DuPont bugün artık sektörde değildir, zaten satılmıştır da. Yoksa onca teşvik verilen bu şirketler devreye girdikten kısa bir zaman sonra küresel rekabete dayanamayacak bir konuma mı geleceklerdir?

             Konu kesinlikle “teşvik verilmesin” veya bir “istemezük” yaklaşımı değildir. Ülkenin kıt kaynaklarının doğru yöne yönlendirildiğinden emin olmak için gerekli olan azami şeffaflığın sağlanmasıdır. Verilen teşviklerin ne ölçüde beklentileri yerine getirildiği yakından takip edilmeli, sonuçlar toplumla paylaşılmalı ve herkes yapılan fedakarlığın sağlıklı bir şekilde değerlendirildiğinden emin olmalıdır. Teşvikler sonuçta vergileriyle tüm halkın cebinden çıkan paradır.

10 Nisan 2018



[ Yorum Ekle ]    [ Yorumları Oku (0) ]    [ Yazıyı Öner ]    [ ^ Başa Dön ]    [ Yazdır ]




  • HADİ LAN! SANA MI SORUCAM...
    30/09/2017
    Sağlık Bakanı açık oy kullandı Uyarılara sert tepki gösterdi KÜFÜR ETTİ...Anayasa >>

  • BUNU KİM KONUŞTURUYOR?
    17/07/2017
    SUÇ ÖRGÜTÜ LİDERİ OLDUĞU AÇIKÇA BİLİNEN, GAZETE HABERİNDE DAHİ ÖYLE BİLDİRİLEN BUNA KİM,>>

  • CHP'Lİ VEKİL HAKKINDA 'LAİKLİK BİLDİRİSİ' DAĞITTIĞI GEREKÇESİYLE FEZLEKE
    05/07/2017
    CHP Mersin Milletvekili Aytuğ Atıcı hakkında, geçen yıl dağıttığı "Laikliği Kazanacağız">>

  • YALLAH ARABİSTAN'A
    01/07/2017
    http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ahmet-hakan/ulkedeki-adaletsizligin-nedenini-acikliyor>>

  • AKP Yöneticisinden Kılıçdaroğlu'na Tekbirli Ölüm Tehdidi
    22.06.2017
    İzmir Karabağlar Belediyesi AKP'li meclis üyesi Emrullah Kavuz, bir video yayınlayarak,>>

  • UYUŞTURUCU SATICISI DİYE HEMEN DAMGALADILAR...
    23/06/2017
    Uyuşturucu satıcısı olduğu iddiasıyla gözaltına alınan 'Enayi' dövmeli adam konuştu. >>

  • ADANA EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ, ŞEHRİN SOKAKLARINDAKİ AKSİYONU EKRANLARA TAŞIYOR: ''MOBESE 01'' YAKINDA NETFLİX'DE...
    19/06/2017
    Aksiyon ve macera dolu sokaklarıyla ünlü Adana'da Emniyet Müdürlüğü önemli bir projeye>>

  • DİYANETTEN "Haram yolla elde edilen kazançla yapılan hac geçerli midir" SORUSUNA ŞAŞIRTAN CEVAP
    02 Haziran 2017 Cuma
    Aşağıda ayrıntılarını okuyacağınız haber benim açımdan çok aydınlatıcı oldu. Diyanet>>

  • ÇAY ÜRETCİSİ KENDİ ÇAYLAĞINDA İŞÇİ HALİNE GELDİ
    14/05/2017
    TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNDE      AFYONU YASAKLATTILAR >>

Devam >>