YAZI GÖNDERMEK İÇİN ANA SAYFADA "YAZI GÖNDER" BUTONUNU TIKLAMANANIZ YETERLİDİR...    







MUSTAFA KAYMAKÇI

İNSANI BİZE ÖĞRETMEYE ÇALIŞAN YAZAR:CENGİZ AYTMATOV
Yazar: MUSTAFA KAYMAKÇI | Tarih: 15/07/2017 | Saat: 00:08

Siyasetin kavurucu sıcaklığında insanın içini serinlettiği kadar ısıtan ve insanı bize öğretmeye çalışan  roman ve öykülere de gereksinme var.

İşte belki de bunların  önde gelenlerden birisi,Cengiz Aytmatov ve yapıtlarıdır. Türk İnsanı ,O’nu Atıf Yılmaz’ın “Selvi Boylum, Al Yazmalım”adlı filmiyle tanıdı. Daha sonra kaynakçamıza “Mankurtlaşma” sözcüğünü kazandırarak girdi.

Ben de kendisini ilk kez “Toprak Ana” adlı kitabını okuyarak sevdim. Bu sevgi, bir Kırgız öğrenciye yaramıştı. Yıllar önce üniversitemdeki  odamda çalışırken bir Kırgız öğrenci gelmiş ve yanımda doktora yapma isteğinde bulunmuştu. Ben de önce Cengiz Aytmatov’la ilgili kısa bir sorgulama yaptım. Kitaplarını okuduğunu söyleyince isteğine olumlu cevap vermiş ve daha sonra O’nun aracılığıyla İzmir’e geldiği sırada Cengiz Aytmatov ile tanışma onuruna kavuşmuştum.

Geliniz Fransız şairi Louis Aragon’un  bile, “Dünyanın En Güzel Aşk Hikayesi dediği  yapıtın sahibi Cengiz Aytmatov’u biraz yakından tanımaya çalışalım.

Cengiz Aytmatov kimdir?

12 Aralık 1928 günü Kırgızistan’da, Manas’ın Talas Vadisi’nin Şeker Köyü’nde dünyaya geldi. Babaannesi  Ayımkan hatunun masallarını ve türkülerini dinleyerek büyüdü.

Babası ve amcası, Stalin’nin Tüm Orta Asya Türk Cumhuriyetleri’ni Ruslaştırma politikalarının   kurbanı oldu. Türklüğü ve Türk birliğini destekledikleri için halk düşmanı ilan edildiler, önce sürgüne  ve sonrada öldürüldüler.

Uzun yıllar akıbetleri konusunda bilgi alın(a)madı.

Cengiz Aytmatov,İ kinci Paylaşım Savaşı’ndan sonra Kazakistan’a giderek Cambul Veterinerlik Teknik Okulu’nu  bitirdi, daha sonra Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te  Tarım Enstitüsü’nde öğrenimine devam etti ve zooteknist (Hayvan Bilimcisi)  olarak mezun oldu.

Aytmatov’un yapıtlarında insanı tanıması kadar doğayı, bitkileri ve hayvanların tanımasının nedeni yaptığı bu öğreniminden kaynaklanır.

Ve yazmaya başladı.

İlk kez,1952 yılında  savaş sonrası açlık ve sefalet çeken Japon çocuklarının  yaşamlarını , “Gazeteci Çocuk Dzyuyo” adlı  öyküsü ile anlattı.

1957 yılında, savaştan kaçan köylü İsmail’in öyküsünden yola çıkarak; “Yüz Yüze” ve  1958 yılında Louis Aragon’un, “Dünyanın En Güzel Aşk Hikayesi,” dediği “Cemile” romanını yazdı.

1963 yılında savaşların  yarattığı yıkımı ve insanların mücadelelerini, toprağın dili ve  tanıklığıyla aktaran “Toprak Ana”yı  kaleme aldı.

Aytmatov,”Toprak Ana”’da şöyle sesleniyordu: “Saban izine bir çekirdek, bir tohum tanesi atın, size yüz katını vereyim, küçük bir fidan dikin kocaman bir çınar vereyim! Evler kurun, temel olayım! Üreyin, çoğalın, hepinize güzel bir barınak olayım! Derinim, yükseğim, büyüğüm, ucum bucağım da yok. Hepinize yeterim ben”

1977 yılında İlyas ile Asel’in saf aşkını anlatan “Al Yazmalım” romanını yazdı.Yukarıda da yazdığım gibi Atıf Yılmaz da, bu romanı Ali Özgentürk’ün senaryosuyla   “Selvi Boylum, Al Yazmalım” adıyla film yaptı.Filim,Aytmatov’un emeğe duyduğu saygıyı güzel bir şekilde öne çıkarmıştı. Filimde  “Sevgi nedir?” sorusunun cevabı  “Sevgi Emektir.” şeklinde verilmişti.

1980 yılında  ise Aytmatov,“Gün Olur Asra Bedel”de, geleneklerini korumaya çalışan insanların anıları, aşkları ve yaşamları üzerinden komünizm sonrası ortaya çıkan sosyal ve kültürel sorunları ortaya koydu.

1990 yılından itibaren de, Sovyetler Birliği ve Kırgız Cumhuriyeti’nin diplomatı oldu ve  10 Haziran 2008’de seksen yaşında  sonsuzluğa uğurlandı.

Cengiz Aytmatov Neden Sevildi ve Benimsendi?

Cengiz Aytmatov’un  yapıtlarında, milletinin tarihi boyunca kazandığı, sosyal, ahlaki, edebi ve kültürel maddi ve manevi zenginliklerini  yansıttığı gözlemlenir.

Yerel kültüre önem ve değer verdiğini görürüz. Ancak geçmişte  hatalı olduğuna inandığı ögeleri de eleştirmekten uzak durmaz.

Yapıtlarında mit ve efsaneleri  özenle işlenmesi yazarın bir diğer üstünlüğüdür. Onları halkın belleği , yazılmamış tarihi olarak görür. Felsefi yapıları kadar fiktif(*) yapılarından da etkilenir.

Milletinin savaşlardaki acılarını, kahramanlıklarını ve deneylerini yazılarına dökmüştür. Yapıtlarında kendisinin de söylediği üzere hep tipik insanı ortaya koymaya çalışmıştır.

Edebiyatın insanlar arasında ortak dünyalar oluşmasına yardım ettiğini, bu nedenle  edebiyatın öneminin her geçen gün daha da artığını vurgular.

Yapıtlarında  "iyimser bir gelecek" ile de karşılaşırız .

İşte burada Türk Okuru ile  buluşur.

Çünkü Aytmatov’un  tanımladığı insanlar, Anadolu insanının da sıcaklığını, hüzünlerini ve umutlarını  yansıtmıştı.Aytmatov Türk okuru ile adeta eşduyum yapmıştı.

Prof.Dr.Mustafa Kaymakçı, mustafa.kaymakci68@gmail.com

-----------------------------------------------

(*) Fiktif;gerçek olmayan ancak var gibi sayılan demektir. Roman, hikaye, masal, halk hikayesi ve destan gibi edebi eserler için kullanılır. Yazar, dış dünyaya zihninde bir şekil verir ve bunu eserine aktarır. Bu tür eserler, tasvir esasına dayandığı için olaylar ve kahramanlar fiktiftir.




[ Yorum Ekle ]    [ Yorumları Oku (0) ]    [ Yazıyı Öner ]    [ ^ Başa Dön ]    [ Yazdır ]




  • What GM's layoffs reveal about the digitalization of the auto industry
    16/12/2018
    ABD'de otomotiv endüstrisinde yaşanan işten çıkarmalar meslek insanlarından beklenen>>

  • HADİ LAN! SANA MI SORUCAM...
    30/09/2017
    Sağlık Bakanı açık oy kullandı Uyarılara sert tepki gösterdi KÜFÜR ETTİ...Anayasa >>

  • BUNU KİM KONUŞTURUYOR?
    17/07/2017
    SUÇ ÖRGÜTÜ LİDERİ OLDUĞU AÇIKÇA BİLİNEN, GAZETE HABERİNDE DAHİ ÖYLE BİLDİRİLEN BUNA KİM,>>

  • CHP'Lİ VEKİL HAKKINDA 'LAİKLİK BİLDİRİSİ' DAĞITTIĞI GEREKÇESİYLE FEZLEKE
    05/07/2017
    CHP Mersin Milletvekili Aytuğ Atıcı hakkında, geçen yıl dağıttığı "Laikliği Kazanacağız">>

  • YALLAH ARABİSTAN'A
    01/07/2017
    http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ahmet-hakan/ulkedeki-adaletsizligin-nedenini-acikliyor>>

  • AKP Yöneticisinden Kılıçdaroğlu'na Tekbirli Ölüm Tehdidi
    22.06.2017
    İzmir Karabağlar Belediyesi AKP'li meclis üyesi Emrullah Kavuz, bir video yayınlayarak,>>

  • UYUŞTURUCU SATICISI DİYE HEMEN DAMGALADILAR...
    23/06/2017
    Uyuşturucu satıcısı olduğu iddiasıyla gözaltına alınan 'Enayi' dövmeli adam konuştu. >>

  • ADANA EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ, ŞEHRİN SOKAKLARINDAKİ AKSİYONU EKRANLARA TAŞIYOR: ''MOBESE 01'' YAKINDA NETFLİX'DE...
    19/06/2017
    Aksiyon ve macera dolu sokaklarıyla ünlü Adana'da Emniyet Müdürlüğü önemli bir projeye>>

  • DİYANETTEN "Haram yolla elde edilen kazançla yapılan hac geçerli midir" SORUSUNA ŞAŞIRTAN CEVAP
    02 Haziran 2017 Cuma
    Aşağıda ayrıntılarını okuyacağınız haber benim açımdan çok aydınlatıcı oldu. Diyanet>>

Devam >>