YAZI GÖNDERMEK İÇİN ANA SAYFADA "YAZI GÖNDER" BUTONUNU TIKLAMANANIZ YETERLİDİR...    







AK-ŞAKA

AŞK YAP, SAVAŞ YAPMA !..
Yazar: ERDAL AKALIN | Tarih: 14/03/2018 | Saat: 13:23

Sunu:   Bu yazının kalemşoru, tıp mesleğinde elli yılını doldurmuş bir hekimdir ve savaşın bir halk sağlığı sorunu olduğuna ilkesel olarak yürekten inanmaktadır.   Ancak savaşların bir insanlık gerçeği ve trajedisi olduğunun da bilincindedir.   Savaş yapmak kavramına acaba bir de tıp bilimi yönünden bakabilir miyiz diye düşündüğünde,  ortaya bu yazı çıkmıştır.  Bu yazı, yazarın kafasında oluşan tıp bilimi ve savaş dünyası ikileminin siz okurlarına bir yansımasıdır ve savaşın asla doğru bir eylem olmadığının bilinci ile yazılmış ve de bir 14 Mart Tıp Bayramı etkinliği olarak kabul edilmesi dileği ile okurları ile paylaşılmıştır (E.A.). 

*** 

Savaşlar, ülkelerin insan kaynaklarını, ekonomik zenginliklerini ve kültürel birikimlerini yok eden felaketlerdir. Savaşta temel duygu, yaşama içgüdüsü ile hayata sarılmak ve ölmemek için öldürmek gerçeği ile yüzleşmektir denebilir.

İnsanoğlunun 4000 yılı aşan yazılı tarihi boyunca maalesef birçok savaşlar yaşanmıştır.  Dünya üzerinde nerede ise savaşsız geçen yüz yıllık barış dönemleri bile çok nadirdir.  Tüm çabalara ve barış adına kurgulanmış nice uluslararası örgütlere rağmen, insanoğluna sürekli barışı yaşatacak bir ortam halen kurulamamıştır.

Savaşın insanlara getirdiği onarılması güç dertlerin ve nerede ise bir afet gibi üzerlerine çöken savaş belasının belki de tek olumlu tarafı insan sağlığı konusundaki gelişmelerdir dersem, sakın sizinle alay ettiğimi düşünmeyin!  Savaş yapmak ve tıpta atılımlar yaşamak gerçekten birbirine taban tabana zıt olmakla birlikte, bu bir insanlık ve uygarlık gerçeği sayılmalıdır.

Savaşın insan yaşamına ve sağlığına mal olan acımasızlığı yanında, sağlık hizmeti sunan gene aynı insanoğlunun savaşın çarpıcı ve kanlı izlerini kısmen olsa bile silebilmek konusundaki heyecanı, tıp biliminin atılımlarına fırsat yaratmıştır. 

Eski dönemin kesici savaş aletlerinin neden olduğu ve çok ağır yaralanmalar olarak ölümcül sorunlar listesinin ilk sırasını alan uzuvların tahribatının savaşçıyı öldürmesini engellemek üzere, ağır yaralı uzvun kesilmesine karar verilmesinin ilk işaretlerini Eski Mısır’dan ve ünlü Anadolu hekimi Hipokrat’tan öğreniyoruz.  Tıpta ampütasyon olarak tanımlanan bu yöntemin yanı sıra, kanamayı durdurmak için kızgın demirle ve kaynar yağla dağlamak metodu o dönemler de kayıtlara geçmiştir.

Günümüzün siren sesleri ile sıklıkla karşımıza çıkan hasta ve yaralı taşımak sistemi olan ambülâns düzenini de, gene savaşlara borçluyuz.  Napolyon döneminde atlı arabalar ile yaralıların cepheden geri planda olan sağlık merkezlerine taşındığını biliyoruz.  I. Dünya Savaşı sırasında ise atlı hasta arabalarının yerini motorlu araçların aldığını ve ambülâns olarak tanımlandığını görüyoruz.  Kore Savaşı sırasında da ambülânsların helikopter taşımacılığına terfi ettiğini, Vietnam Savaşı sırasında daha gelişen bu yeni düzen ile cephedeki ölüm oranının % 4.5’a kadar düşürüldüğünü izliyoruz.

Gene Napolyon döneminde, ordunun baş cerrahı Dominique Jean Laney, ilk kez ön saflara sağlık ekiplerini sürmüş ve tıpta ilk-yardım denen birinci tedavi aşamasını yaratmıştır.  Bu örnek, Amerikan İç Savaşı, Almanya-Fransa ve Osmanlı-Rus Savaşları sırasında daha da gelişmiş ve ön saflara yakın küçük sağlık birimleri devreye sokulmuş, bunların arkasına da yerleşen büyük sağlık merkezleri ile irtibatları sağlanmıştır.

Savaş birliklerine yakın çalışan ön cephe sağlık elemanları ilk-yardım, kanamayı kontrol etmek ve acil cerrahi girişimlerle çok yararlı çalışmalar yapmışlardır. Böylece temeli atılan acil cerrahi girişimler sonrası, ön cephede % 80 olan ölümler, Irak ve Afganistan Savaşları sırasında % 15’e düşürülmüştür.  Savaş zayiatları bu son atılımlara kadar hayli yüksek sayılırdı.  Örneğin; Homeros, ön safta yaralanan her dört askerden üç tanesinin orada öldüğünü kayıtlara geçmiştir.  Acil cerrahi ameliyatlarının gelişen tekniklerle ön safta yapılması ile bu yöntem izlenebileceği gibi yüz güldürücü olabilmiştir. Kaldı ki, II. Dünya Savaşı sırasında yeni geliştirilen teknolojiler sonrası savaş yaralıları tren, gemi, helikopter ve uçaklar içerisinde dahi tedavi edilebilir hale gelebilmiştir.

Savaşlar, harp sırasında yaralanan ve hasta olanların bakımı adına da yeni bir meslek ortaya çıkarmıştır.  İlk örnek Kırım Savaşı sırasında İstanbul’a taşınanlara verilen hasta ve yaralı bakım hizmetidir.  Ki, Florence Nightingale adı ile ölümsüzleşen hemşirelik hizmeti, modern tıbbın en önemli adımlarından bir tanesidir.

Savaş yaralılarının en ciddi sorunu, enfeksiyon kapmaları riski olmuştur.  Gene harp cerrahisi uzmanlarınca antiseptik kullanımı ile yaraları korumak ve yaralanma bölgesini bilimsel ölçülerle temizlemek ve de pansuman yapmak yöntemleri yaratılmıştır.  Alexandr Fleming tarafından keşfedilen penicilin ise ilk kez II. Dünya Harbi sonrası savaş yaralanmalarında da kullanılabilir miktarlara gelebilmiştir.

Savaş yaralarının üçte biri uzun kemiklerin kırılması olduğundan, ilk kez Kırım Savaşı sırasında kırıkların alçı ile tespiti akla gelmiştir.  II. Dünya Savaşı sırasında da aynı amaçla uzun metal çiviler kullanılarak kırıkların çabuk iyileşmesi yöntemi geliştirilmiştir.

İlk kez yapılan kan nakli işlemini de İspanya İç Savaşı’na borçluyuz.  Şişeler halinde stoklanması zor olan kan üniteleri, Kore Harbi sırasında ise plastik torbalarla tanışmıştır.

Gene II. Dünya Savaşı sırasında Amerikan askerlerinin 89.000 tanesinde el yaralanması saptanmış ve tedavilerine çalışılırken mikro-cerrahi denen yeni sistem devreye girmiştir.  Keza bugün adına rehabilitasyon denen tedavi sonrası bakım ve insanları yeniden yaşama uyarlamak tedavisini de savaş gazilerine borçluyuz.

Tüm bu yenilikler ve sağlık sisteminin olumlu keşifleri, tabii ki savaşları mazur gösteremez. Ama gene de bir taraftan insani katliam yaratan insanoğlunun, gene kendisinin sağ omzunda yer alan iyilik meleği, belki de günahlarının kefaretini az olsa da ödemek adına sağlık hizmeti için olumlu adımları yaratabilmek çabalarını eksik etmemiştir demek  istiyorum!..       

                                                                                    Erdal Akalın     ( 12.03.2018 )



[ Yorum Ekle ]    [ Yorumları Oku (1) ]    [ Yazıyı Öner ]    [ ^ Başa Dön ]    [ Yazdır ]




  • HADİ LAN! SANA MI SORUCAM...
    30/09/2017
    Sağlık Bakanı açık oy kullandı Uyarılara sert tepki gösterdi KÜFÜR ETTİ...Anayasa >>

  • BUNU KİM KONUŞTURUYOR?
    17/07/2017
    SUÇ ÖRGÜTÜ LİDERİ OLDUĞU AÇIKÇA BİLİNEN, GAZETE HABERİNDE DAHİ ÖYLE BİLDİRİLEN BUNA KİM,>>

  • CHP'Lİ VEKİL HAKKINDA 'LAİKLİK BİLDİRİSİ' DAĞITTIĞI GEREKÇESİYLE FEZLEKE
    05/07/2017
    CHP Mersin Milletvekili Aytuğ Atıcı hakkında, geçen yıl dağıttığı "Laikliği Kazanacağız">>

  • YALLAH ARABİSTAN'A
    01/07/2017
    http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ahmet-hakan/ulkedeki-adaletsizligin-nedenini-acikliyor>>

  • AKP Yöneticisinden Kılıçdaroğlu'na Tekbirli Ölüm Tehdidi
    22.06.2017
    İzmir Karabağlar Belediyesi AKP'li meclis üyesi Emrullah Kavuz, bir video yayınlayarak,>>

  • UYUŞTURUCU SATICISI DİYE HEMEN DAMGALADILAR...
    23/06/2017
    Uyuşturucu satıcısı olduğu iddiasıyla gözaltına alınan 'Enayi' dövmeli adam konuştu. >>

  • ADANA EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ, ŞEHRİN SOKAKLARINDAKİ AKSİYONU EKRANLARA TAŞIYOR: ''MOBESE 01'' YAKINDA NETFLİX'DE...
    19/06/2017
    Aksiyon ve macera dolu sokaklarıyla ünlü Adana'da Emniyet Müdürlüğü önemli bir projeye>>

  • DİYANETTEN "Haram yolla elde edilen kazançla yapılan hac geçerli midir" SORUSUNA ŞAŞIRTAN CEVAP
    02 Haziran 2017 Cuma
    Aşağıda ayrıntılarını okuyacağınız haber benim açımdan çok aydınlatıcı oldu. Diyanet>>

  • ÇAY ÜRETCİSİ KENDİ ÇAYLAĞINDA İŞÇİ HALİNE GELDİ
    14/05/2017
    TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNDE      AFYONU YASAKLATTILAR >>

Devam >>