YAZI GÖNDERMEK İÇİN ANA SAYFADA "YAZI GÖNDER" BUTONUNU TIKLAMANANIZ YETERLİDİR...    







‘YAZIH’ BAKÛ’YA DA KARS’A DA...


Bu yazımı Azerilerin de ganacağı dilde sunuram. Bakû’nun ve Kars’ın gözel insanları, analarıyla danıştıhları kimi* ohusunlar; başlarına gelen felakete çare arasınlar diye…

 

 

Bu felakete Türkiye’de bizler “emlak rantı saldırısı” deyirik. Azerbaycan’da ne deyirler bilmirem ama eşittim ki Bakûlü me’marlar da şehrin teze* siluetinden narahattılar...

 

 




Bakû’yla Kars’ın gedim* binalarındaki ortah zerafet dillere destan iken, şehre saygısız teze tikintileri* ile de ortah kaderlerini yaşıyırlar.

Bakû’ya acımırlar

Yıllar evvel Bakû’ya gettiğimizde, Şehitler Hıyabanı’ndan şehre bahmanın gözelliğiyle de tanışmıştık. Şirvanşahlar zamanından (14-15’inci yy) galma “içeri şeher” ile 19’uncu yy’da neftin* ilk zenginliği ile tikilmiş san’at ürünü binaların yarattığı siluet hele gözümün önündedi...

Keçen ay Bakû’ya geden İlber Ortaylı’nın 16 Ekim’de Milliyet’te çıhan yazısı ile fotoğrafına bahtığımda ise üreğim daraldı. O ahlımdan çıhmayan tarihî şeher manzarasının yerini çirkin tikintilerin aldığını gösteren fotoğrafın altında yazırdı ki, “gökdelenler ufku kaplamış.”

İlber Ortaylı eynen şunları yazmış: “19’uncu yy’ın Bakû’su ustalıkla restore edilmiş ve ortaya zengin bir Avrupa başkenti çıkmış(...) Lakin birçok tarihî olayı ve anıyı barındıran, bir-iki katlı avlulu binalardan oluşan eski Bakû’nun konut mahalleleri gökdelen tehdidi altında.”

Hocamız “tarihî mahalleleri gözünün yaşına bakmadan yıkıyorlar” deyir ve bahın nece ders verir: “İşte bu ölçüyü kaçırmaktır. Bakû, Azerbaycan dışında birçok toplum için de anlamı olan bir şehirdir.”

‘Ah Kars, Vah Kars’

Leyla Tavşanoğlu’nun 12 Ekim’de Cumhuriyet’teki megalesinin adı da “Ah Kars, Vah Kars”dı...

Çünkü Leyla Hanım, Bakû’dakileri ohşuyan* avlulu taş binaların, bizde “apartman” denilen uca* tikintiler uğruna yıhıldıhlarını yazır. Yıhılmayanlar da harabe kimiymiş, her yanlarını otlar gaplamış.

Ahan Tavşanoğlu’nun yazdıhlarından bir neçe satır:

“Kars Çayı boyunca yürürken Ruslardan kalma, bir zamanlar inanılmaz güzellikte olduğunu tahmin ettiğim yalılar da birer iskeletten ibaret(...) Anlaşılan o ki Türkiye’deki toprak rantı kapma açgözlülüğünden Kars da fazlasıyla nasibini almış.”

Kars’ta 2000’lerin başlarında menim de gatıldığım bir plan çalışması yapılmıştı. 300’den fazla tarihî binanın ve avlulu taş evlerin “eski eser” gaydıyla muhafaza edilmesine gerar verilmişti. Ortaylı’nın Bakû üçün yazdığı kimi bu şeherimizde de restorasyonlar başlamış, eski binalar otel, konservatuvar, kültür merkezi kimi gayelerle gurtarılmıştı.

İndi ne oldu ki hem Bakû’da, hem de Kars’ta iki şeherin de birbirlerine benzeyen tarihî memari şahsiyetlerini yoh eden teze tikintilere ne dur deyen var; ne de durduran...

Men deyirem ki madem “iki devlet, bir millet”ih, Azerbaycan Me’marlar İttifagı ile Türkiye Mimarlar Odası evvel Bakû’da, ahırında da Kars’ta bir araya gelsinler; iki devletin böyühlerine şu cür* seslenen bir beyanname yayımlasınlar:

“Bakû da Kars da hem bizim, hem insanlığın ortak mirasıdır. Bu iki akraba kentin acımasız emlak rantı yapılaşmasına karşı korunması, tek milletin iki devletten acil talebidir.”

kimi-gibi;
teze gedim=kadim/eski;
teze tikintiler=yeni binalar;
neft=petrol; ohşuyan=benzeyen;
uca=yüksek; şu cür=şöyle

ÇED KOŞESİ, Oktay Ekinci, oekinci@cumhuriyet.com.tr






  • HADİ LAN! SANA MI SORUCAM...
    30/09/2017
    Sağlık Bakanı açık oy kullandı Uyarılara sert tepki gösterdi KÜFÜR ETTİ...Anayasa >>

  • BUNU KİM KONUŞTURUYOR?
    17/07/2017
    SUÇ ÖRGÜTÜ LİDERİ OLDUĞU AÇIKÇA BİLİNEN, GAZETE HABERİNDE DAHİ ÖYLE BİLDİRİLEN BUNA KİM,>>

  • CHP'Lİ VEKİL HAKKINDA 'LAİKLİK BİLDİRİSİ' DAĞITTIĞI GEREKÇESİYLE FEZLEKE
    05/07/2017
    CHP Mersin Milletvekili Aytuğ Atıcı hakkında, geçen yıl dağıttığı "Laikliği Kazanacağız">>

  • YALLAH ARABİSTAN'A
    01/07/2017
    http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ahmet-hakan/ulkedeki-adaletsizligin-nedenini-acikliyor>>

  • AKP Yöneticisinden Kılıçdaroğlu'na Tekbirli Ölüm Tehdidi
    22.06.2017
    İzmir Karabağlar Belediyesi AKP'li meclis üyesi Emrullah Kavuz, bir video yayınlayarak,>>

  • UYUŞTURUCU SATICISI DİYE HEMEN DAMGALADILAR...
    23/06/2017
    Uyuşturucu satıcısı olduğu iddiasıyla gözaltına alınan 'Enayi' dövmeli adam konuştu. >>

  • ADANA EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ, ŞEHRİN SOKAKLARINDAKİ AKSİYONU EKRANLARA TAŞIYOR: ''MOBESE 01'' YAKINDA NETFLİX'DE...
    19/06/2017
    Aksiyon ve macera dolu sokaklarıyla ünlü Adana'da Emniyet Müdürlüğü önemli bir projeye>>

  • DİYANETTEN "Haram yolla elde edilen kazançla yapılan hac geçerli midir" SORUSUNA ŞAŞIRTAN CEVAP
    02 Haziran 2017 Cuma
    Aşağıda ayrıntılarını okuyacağınız haber benim açımdan çok aydınlatıcı oldu. Diyanet>>

  • ÇAY ÜRETCİSİ KENDİ ÇAYLAĞINDA İŞÇİ HALİNE GELDİ
    14/05/2017
    TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNDE      AFYONU YASAKLATTILAR >>

Devam >>